Waar de witte tempel met haar sprookjesachtige uitstraling alle aandacht krijgt is het zwarte huis nog veel fascinerender. Wanneer we het eerste grote zwarte huis binnen lopen zien we direct enorme dierenschedels hangen. De huid van een reusachtige krokodil ligt over een tafel.
Er is zoveel te zien dat je bijna het gedetailleerde en fijne houtsnijwerk over het hoofd ziet. Dit is toch geen huis, dit is een plek voor een horror movie of een rockvideo. Het is bizar maar toch mooi. Het zwarte huis (Baan Dam) is ook niet een echt huis. Het is het griezelige en fascinerende kunstwerk van Thawan Duchee, een in Chiang Rai geboren Thaise kunstenaar. Hij werkt met veel zwart, hout, huiden, schedels en andere delen van dieren. Hoewel het gebouw van buiten wel iets weg heeft van een tempel heeft het gebouw geen religieuze betekenis.
Het zwarte huis in Chiang Rai, is veel meer dan alleen het in het oog springende gebouw. Over het terrein zijn nog vele andere kleinere gebouwen verspreid. Telkens is het weer een verassing wat we hier aan zullen treffen. Nooit is het standaard. Soms heb je het gevoel een Afrikaans stamritueel binnen te lopen, een plek zoals je die alleen van National Geographic kent. Een andere keer weer heeft de kunstenaar inspiratie opgedaan in Bali en herkennen we duidelijk de draken- en bloemenmotieven die je in de tempels daar zo vaak tegen komt.
Helemaal aan het einde van het terrein staan gebouwen die nieuwer lijken, niet in de traditionele stijl maar een soort zwarte walvis en een witte stoepa’s. Binnen in staan de stoelen klaar alsof er die nacht nog een geheime sekte hier rituelen uitvoert.
Een citaat van Thawan’s in Marcus ‘boek vat de essentie van alles samen: “Wat heeft een mens achtergelaten behalve zijn wijsheid die door zijn werk naar voren is gebracht? Als ik niet iets achterlaat als ik dood ben, zal ik door een buffel worden verslagen. ‘
En Thawan liet veel achter. “Het Lanna-volk zal je herinneren”, luidt een van de getoonde huldeblijken over zijn recente dood, en onthult de diepe genegenheid van de lokale bevolking voor de kunstenaar. “Je trok met je hart.“
Inderdaad, het algehele gevoel van Baan Dam is nauwelijks een van de onheilspellende, maar een van sereniteit, want buiten de creosoot-zwart gemaakte structuren zijn Zen-rotstuinen die ruimte bieden voor contemplatie. Bekroond met de vrij etherische, langgerekte klassieke Lanna-structuren, kalae, die gekruiste buffelhoorns en een symbool van de Lanna-cultuur voorstelt, en chofa-kruisbloemen neerstrijkt, schiet naar de hemel, reikend naar daglicht als takken in deze rustige, bosrijke omgeving, vervaagend in de boomtoppen en regisserend de blik hemelwaarts, weg van de alledaagse wereld.
Thawan Duchanee is geboren op 27 sept 1939 in de provincie Chiang Rai. Hij was een student van professor Sipa Bhilasri. Hij is gepromoveerd kunstenaar ( Faculty of Painting ans Sculpture van Silpakom University) en afgestudeerd in estetische vormgeving aan de Koninklijke Akademie van Visuele Kunsten van Amsterdam.
Bericht geplaatst in Azië, Galleries